Kendime katılmıyorum

Günümüzde, özellikle Batı uygarlığının büyük bir kesiminde özgür olunduğu düşünülse de, aslında özgürlüğün kendisinden çok bir sanrısının gündemde olduğunu savunuyorum. Bu yeni bir düşünce değil. Spinoza'dan Schopenhauer’a, La Boétie’den Feuerbach ve Marx’a kadar pek çok düşünür bu yanılsamayı tartışmıştır. Nihayetinde Orwell, çağımızın temel trajedisini, yani "özgür köleleri" – bizleri – gözler önüne sermiştir. La Boétie'nin ünlü eseri "Gönüllü Kulluk" da bu duruma işaret eder. Antik Yahudilik ile modern Batı düşüncesini birbirine bağlayan temel düşünür ise her zaman Spinoza olmuştur. Bugün ise dijital çağ, pek çok kişi tarafından büyük bir özgürleşme dönemi olarak sunuluyor. Dijitalleşmeyle ilişkilendirilen özgürlük, aslında yalnızca bir görüntü üzerine kuruludur. Bu mesele, Batı toplumunun kökenlerine, belki de Kristof Kolomb'un Amerika’yı keşfetmesine kadar gider; çünkü modernleşmenin iki temel sorunsalı olan zenginleşme ve özgürleşme, Batı uygarlığı...

 Cervantes’in Don Kişot eseri, erdemin yitirildiği bir dünyada kahramanlığın sembolü olan Don Kişot’u anlatır. Gerçeklik, onun için kendi zihninin ürünü, rüzgar değirmenleri ise fantastik devlerdir. Bu eser, bir reddediş ve illüzyon romanıdır. Cervantes, erdemin bir yanılsama haline geldiğini, artık yalnızca Don Kişot’un hayal dünyasında var olduğunu gösterir. Don Kişot, modern dünyanın ve onun rasyonalitesinin reddidir; onun kendi mantığı vardır ama bu, bir hayal mantığıdır. Koyun sürüsü onun için şövalyelere, erdeme, cesarete ve kahramanlığa dönüşür. Bu hayal dünyasında atlarına binmiş cesur şövalyeler vardır ve Don Kişot, onların varlığını savunur. Gerçeklik, ona göre hayalden ibarettir ve yeni dünyanın kaçınılmaz hayal kırıklıklarını anlatır. Sancho Panza, Don Kişot’un sevgilisini betimlerken, kadını hiç görmemiş olmasına rağmen, "Bunu nereden biliyordunuz?" diye sorar. Don Kişot ise "Duydum," diye yanıtlar. Bilgi, burada duyumlarla sınırlıdır. İnsan tabiatı hak...